Đặt mồi lữa dưới đống củi

Thân thiện

Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Hành động tạo ra một mối nguy hiểm tiềm ẩn, một tai họa sắp xảy ra: "Đặt mồi lửa dưới đống củi" là một thành ngữ gốc Hán ("Thố hỏa tích tân") dùng để hình ảnh hóa việc tạo ra hoặc để xảy ra một tình huống cực kỳ nguy hiểm, như đặt một mồi lửa đang cháy âm ỉ dưới một đống củi khô. Nó ám chỉ một mối họa đang được ấp ủ, tích tụ và chắc chắn sẽ bùng phát trong tương lai gần.
   • Sự chủ quan, thiếu cảnh giác trước hiểm họa: Thành ngữ này cũng phê phán thái độ chủ quan, coi là yên ổn khi mối nguy hiểm đã hiện hữu nhưng chưa bộc phát ngay lập tức, giống như việc "nằm ngủ ở trên" đống củi có mồi lửa bên dưới.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Việc bỏ qua các lỗ hổng an ninh mạng trong hệ thống ngân hàng chẳng khác nào đặt mồi lửa dưới đống củi. (Hành động này tạo ra một nguy cơ thảm họa tài chính tiềm ẩn.)
  • Chính sách đàn áp đó là đặt mồi lửa dưới đống củi, sớm muộn cũng sẽ dẫn đến bạo loạn. (Chính sách đó đang tích tụ và nuôi dưỡng một mối nguy hiểm xã hội lớn.)
  • Anh ta cứ tưởng yên ổn, không biết rằng mình đang nằm ngủ trên đống củi có mồi lửa bên dưới. (Anh ta chủ quan không nhận ra mối hiểm họa đang rình rập.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chính luận, phân tích xã hội: Thành ngữ này thường được dùng để cảnh báo về các chính sách, hành động hoặc tình trạng tiềm ẩn rủi ro lớn.
  • Nạn tham nhũng tràn lan như đặt mồi lửa dưới đống củi cho sự sụp đổ của thể chế.
• Dùng với ý nghĩa cảnh tỉnh: Nhấn mạnh sự cần thiết phải nhận diện và dập tắt mối nguy từ khi còn là "mồi lửa" trước khi nó trở thành "đám cháy" lớn.
  • Chúng ta phải dập tắt ngay mồi lửa dưới đống củi ấy trước khi quá muộn.

Biến thể và từ gần giống

• Ôm mồi lửa mà đặt dưới đống củi: Cách diễn đạt dài hơn, trích dẫn trực tiếp từ điển tích, nhấn mạnh hành động chủ động mang mối nguy đến.
• Thố hỏa tích tân: Phiên âm Hán Việt của thành ngữ gốc, thường dùng trong văn học hoặc các bài viết mang tính học thuật.
• Nguy cơ ấp ủ: Cụm từ diễn đạt ý tương tự về một mối nguy hiểm đang được nuôi dưỡng, tích tụ.

Từ đồng nghĩa

• Cõng rắn cắn gà nhà: (Thành ngữ) Hành động rước nguy hiểm, kẻ thù về hại chính mình hoặc cộng đồng. (Tuy nhiên, thành ngữ này nhấn mạnh vào hành động "rước" hơn là trạng thái "tiềm ẩn").
• Nuôi ong tay áo: (Thành ngữ) Nuôi dưỡng, che chở kẻ sau sẽ phản bội hoặc gây hại cho mình. Có sắc thái gần với "đặt mồi lửa..." nhưng thiên về quan hệ con người.
• Hiểm họa tiềm tàng: (Cụm từ) Mối nguy hiểm đang tồn tại nhưng chưa bộc lộ.

Thành ngữ liên quan

• Chơi với lửa: Có hành động liều lĩnh, mạo hiểm, dễ dẫn đến hậu quả xấu. (Nhấn mạnh hành động hơn là trạng thái tiềm ẩn).
• Gậy ông đập lưng ông: Hành động hại người lại quay về hại chính mình. (Nhấn mạnh kết quả hơn là quá trình tích tụ nguy cơ).
• Mang hổ vào nhà: Tương tự "cõng rắn cắn gà nhà", chỉ việc tự rước lấy tai họa.

Học thuật

1. Do chữ "Thố hỏa tích tân", Chỉ nguy cơ ấp ủ
2. Hán thư có câu: ôm mồi lữa mà đặt dưới đống củi rồi nằm ngũ ở trên, lữa chưa bén tới thì vẫn cứ cho là yên